Το 'εγώ', το 'εμείς' και το 'μαζί'

Δεν συνηθίζω να αναδημοσιεύω στο blog ολόκληρα κείμενα άλλων, παρά μόνο λέξεις, φράσεις, που θα μου δώσουν τροφή για σκέψη και έκφραση της προσωπικής μου άποψης. 
Αυτό το κείμενο της Αγγελικής Μπολουδάκη θα το δημοσιεύσω ολόκληρο, με ένα μόνο σχόλιο: είναι από τα ωραιότερα κείμενα που έχω διαβάσει για το 'εγώ' και το 'μαζί'. 

Ένα παιδί μάς γυρεύει, για να το οδηγήσουμε στη χώρα της αγάπης

Κάθε προσπάθεια για επικοινωνία και για σχέση ξεκινάει από την αναζήτηση της δικής μας ψυχής, ώστε να την συντροφέψουμε στις αγωνίες και τους φόβους της.

Για να παραδοθούμε σε μια ευφορία αισθήσεων που μας προσφέρει μια όμορφη σχέση, χρειάζεται να έχουμε μάθει να οργώνουμε το χωράφι των αμφιβολιών μας, να έχουμε εξημερώσει τα αγρίμια μέσα μας, ώστε καλόδεχτα τα συναισθήματά μας να υποδεχτούν την επιθυμία μας στην καρδιά μας.

Χρειάζεται να απαλύνουμε τις αγωνίες μας, να καθησυχάσουμε τις ανασφάλειες μας, ώστε αυτό που πλησιάζει να μη γίνει βορά τους και σφάγιο τους. Να γίνει η καρδιά μας ένας βωμός, όπου η επιθυμία θα προσκυνήσει για να καθίσει στο θρόνο της και όχι ένα θυσιαστήριο που οι φόβοι μας θα της αφαιρέσουν την πρωτοκαθεδρία και στην συνέχεια την ζωή.

Τι είναι αυτό που χρειαζόμαστε, άραγε, για να μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε με τους άλλους αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό, για να μπορέσουμε να τον αποδεχτούμε και έτσι, να προσεγγίσουμε και τους γύρω μας;

Πάνω από όλα χρειάζεται μια προσωπική διεργασία, για να ακούσουμε τις ανάγκες μας και να τις αναγνωρίσουμε. Να σκύψουμε προσεκτικά στο ψιθύρισμα τους που μας καλεί αδιάκοπα, ώστε να νανουρίσουμε τρυφερά αυτό το παιδί, που γυρεύοντας να μάθει την αλήθεια, έκανε λάθη, παραπάτησε, συνάντησε λάθος ανθρώπους σε δαιδαλώδεις διαδρομές, ακολούθησε αχαρτογράφητες πορείες επειδή δεν γνώριζε. Αυτό το μικρό παιδί που η μνήμη του ξεφλουδίζεται από πόνο και ενοχοποιεί τον εαυτό του για αυτό, χρειάζεται την αγκαλιά μας, την θαλπωρή της καρδιάς μας. Ζητά να το καθησυχάσουμε, να το συντροφέψουμε, να το ακολουθήσουμε στα μονοπάτια που χάραξε στα τυφλά αναζητώντας ένα φως στα σκοτάδια του, αλλά εκείνο που ανακάλυπτε ήταν απύθμενες χαράδρες που απειλούσαν να το καταπιούν. Ζητά να αφουγκραστούμε την οδύνη του, η οποία επί χρόνια δεν έβρισκε την έκφρασή της, γιατί ο απόηχος της έσβηνε από την έλλειψη ουσιαστικής ανταπόκρισης. Ελπίζει να το πάρουμε από το χέρι, γιατί όλα αυτά τα χρόνια υπέφερε από μια ανείπωτη μοναξιά που απομυζούσε την ύπαρξή του, γιατί η φωνή του αντηχούσε στον άδειο χώρο και υπέφερε.

Γυρεύει εναγώνια να το φροντίσουμε, να το περιθάλψουμε, να γιατρέψουμε τα τραύματά του, ώστε να τα κοιτάξει και εκείνο και να εξοικειωθεί μαζί τους. Για να μη νιώθει απογοήτευση, όσο η μνήμη ξεφυλλίζει τις σελίδες της και η ανάγνωσή της θολώνει τον καθρέφτη του και κάνει την εικόνα του να υποφέρει, χρειάζεται να το νοιαστούμε και κάθε φορά που προβάλλει η ενοχή για το ότι έφταιξε για τα λάθη του, να το καθησυχάσουμε στοργικά.

Αυτό το πληγωμένο παιδί αποζητά την συντροφιά μας, ώστε να το περιβάλουμε προστατευτικά, για να ενώσει αρμονικά τα παράταιρα στοιχεία που έχει αφομοιώσει από ξένες προσαρμογές, στις οποίες υπάκουσε για να μην χαθεί. Ψάχνοντας την αξία του στο λίγο του τίποτα, έχασε την παιδικότητά του ολοσχερώς. Ραγισμένη η ψυχή του γεμάτη πολύχρωμα μπαλώματα από γέλια που ήρθαν βιαστικά για να καθησυχάσουν θλίψεις άλλων, ποθεί να την κεντήσουμε αρμονικά να δέσουμε τα χρώματά της, για να απορροφηθούν στην καρδιά του ως ένα σύνολο, στο οποίο πρωταγωνιστικό ρόλο θα διαδραματίσει η χαρά του για την κατάκτησή του.

Αν βασιλεύσει στο θρόνο της καρδιάς μας, θα μας χαρίσει το αστραφτερό του χαμόγελο γεμάτο ικανοποίηση που μας έχει πλάι του και όταν ένα παλιρροιακό κύμα συναισθημάτων το συνεπαίρνει ξέφρενα, θα γνωρίζει με βεβαιότητα πως η γαλήνη θα ακολουθήσει, για να χωρέσει τη χαρά του και να εγκατασταθεί η αρμονία μέσα του. Κι εμείς του συμπαραστεκόμαστε κάθε φορά με αγάπη, παραχωρώντας του τη κύρια θέση στην καρδιά μας, ασχολούμενοι με έγνοια, φροντίδα και αγάπη μαζί του.

Και όταν τολμήσει ελεύθερο να κάνει τα πρώτα του πετάγματα, παρόλο που η καρδιά μας θα πεταρίζει από φόβο μήπως μας εγκαταλείψει, τώρα που το συναντήσαμε και ενωθήκαμε μαζί του, θα το υποστηρίξουμε στα μελωδικά του τιτιβίσματα, στους αετίσιους του ακροβατισμούς, στο λιονταρίσιο του θάρρος, στην αιλουροειδή του αποφασιστικότητα, για να δοθεί στους ουρανούς του ελεύθερο και απερίσπαστο και να απολαύσει το ταξίδι της ζωής, την πορεία της αγάπης, την εμπειρία της αυτονομίας, το βίωμα της μέθεξης.

Η Αγγελική Μπολουδάκη είναι ιδιώτης Κοινωνική Λειτουργός στα Χανιά, τέως στέλεχος του Κέντρου πρόληψης της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών Ν.Χανίων και τέως Εκπαιδευτικός Α.Τ.Ε.Ι. Είναι συγγραφέας του βιβλίου ‘Μαμά, μπαμπά, δε με κοιτάξατε και χάθηκα’, Εκδόσεις Αραξοβόλι

Φύλλα πορείας

Ο Bukay μου αρέσει και καθώς έτυχε να τον ξαναδιαβάσω πρόσφατα, είπα να σταχυολογήσω και να αντιγράψω ό, τι με άγγιξε και αποτελεί σηματοδότη στο δικό μου φύλλο πορείας.

Η θεωρία του είναι ότι όλοι διανύουμε 4 αναπόφευκτους δρόμους:
1. τον δρόμο της αυτοεξάρτησης
2. τον δρόμο της συνάντησης
3. τον δρόμο των δακρύων
4. τον δρόμο της ευτυχίας
Θα υπάρξουν κάποιοι που έχασαν τον δρόμο και καταδικάστηκαν να φτάσουν αργά. Άλλοι θα βρουν το πιο σύντομο μονοπάτι και θα γίνουν έμπειροι οδηγοί των υπολοίπων. Υπάρχουν πολλοί δρόμοι για να φτάσει κανείς, αμέτρητες προσεγγίσεις, δεκάδες μονοπάτια που μας οδηγούν στη σωστή κατεύθυνση.
Τα 'φύλλα πορείας' του Bukay, ένα για κάθε έναν από αυτούς τους δρόμους (και ισάριθμα βιβλία), μπορεί να φανούν χρήσιμα, όπως λέει ο ίδιος, σε όσους χάνονται στον δρόμο και σε όσουν στάθηκαν άξιοι να βρουν μονοπάτια. Προσωπικά αισθάνομαι ότι μου δείχνει 'πατήματα' σε διαδρομές δύσκολες που το να πατάς εκεί που έχει περάσει κάποιος κι έχει ανοίξει το μονοπάτι είναι πολύ βοηθητικό ...


Τα συγκεκριμένα αποσπάσματα είναι από τα 'Φύλλα πορείας ΙΙ, Ο δρόμος της συνάντησης'. Συνάντηση, ανακάλυψη του άλλου, του οποιουδήποτε άλλου, με έμφαση στην ερωτική συνάντηση.



- Όταν σ' αγαπάει κάποιος, σου αφιερώνει ένα μέρος της ζωής, του χρόνου και του ενδιαφέροντός του.
- Ο καθένας έχει έναν μόνο τρόπο ν' αγαπάει, τον δικό του.
- Η αγάπη είναι ένα συναίσθημα που εγγυάται την ικανότητα να χαιρόμαστε πράγματα μαζί, κι όχι ένα μέτρο για το πόσο είμαι διατεθειμένος να υποφέρω για σένα.
- Καθώς πορεύομαι στον δρόμο της συνάντησης, μαθαίνω να δέχομαι ότι μπορεί και να μη με αγαπάς.
- Οι σχέσεις μας μπορεί να είναι διασταυρώσεις, δηλαδή σχέσεις χωρίς πολλή σημασία, και στενές σχέσεις, σχέσεις οικειότητας.
- Στενή σχέση λέμε μια συναισθηματική σχέση που ξεκινάει από μια σιωπηρή συμφωνία: ακυρώνουμε μέσα μας τον φόβο μήπως εκτεθούμε και δεσμευόμαστε να είμαστε αυτοί που είμαστε.
- Η αφοσίωση συνεπάγεται ότι βγάζω την πανοπλία και μένω εκτεθειμένος, ευαίσθητος και απροστάτευτος. Έχω στενή σχέση με κάποιον σημαίνει ότι του δίνω τα εργαλεία και το κλειδί για να μπορεί να με βλάψει, είμαι όμως βέβαιος πως δεν πρόκειται να το κάνει.
- Για να δημιουργηθεί μια στενή σχέση υπάρχουν κάποια πράγματα που ΠΡΕΠΕΙ να συμβαίνουν. Είναι τρία πόδια ενός τραπεζιού πάνω στο οποίο στηρίζονται όλα όσα αποτελούν μια στενή σχέση: Αγάπη, Έλξη, Εμπιστοσύνη.
- Έλξη: Για να υπάρχει αληθινά στενή σχέση, πρέπει ο άλλος να με ελκύει, είτε είναι γυναίκα, φίλος, αδελφός. Μπορεί να μου αρέσει ο τρόπος που εκφράζεται, ο τρόπος που ενεργεί, ο τρόπος που σκέφτεται ή η ευαισθησία του. Πρέπει να μου αρέσει αυτό που βλέπω, αυτό που ακούω, αυτό που είναι ο άλλος. Η έλξη δεν έχει μνήμη. Δεν μπορώ να νιώθω να με ελκύει αυτό που ήσουν κάποτε, μόνο αυτό που είσαι τώρα.
- Εμπιστοσύνη: Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι, αν μ'αγαπάς, δεν θα με πληγώσεις εν γνώσει σου.
- Όταν δεν δέχομαι αυτό που μου δίνεται, όταν αρνούμαι να δεχτώ, το μήνυμα είναι: μου είναι άχρηστο αυτό που μου προσφέρεις.
- Φερόμαστε όλοι στα παιδιά μας με τον ίδιο τρόπο, την ίδια αγάπη και, δυστυχώς, με την ίδια αδιαφορία που φερόμαστε στον εαυτό μας.
- Για να μπορέσουν να μας αγαπήσουν τα παιδιά μας, θα πρέπει να διακρίνουν ένα κομμάτι δικό μας στο οποίο να μπορούν να προβάλουν τον εαυτό τους, να ταυτιστούν με αυτό και να μετατρέψουν την ταύτιση σε αγάπη.
- Κανείς δεν πρέπει να χωρίζει αν το παιδί δεν έχει συμπληρώσει τα 2 χρόνια.
- Η ζωή δεν τελειώνει με μια αποτυχία, επειδή ανετράπη ένα σχέδιο. Αν οι γονείς δεν ήθελαν, δεν ήξεραν ή δεν μπορούσαν να συνεχίσουν να είναι μαζί για χάρη των παιδιών, θα είναι καλό γι' αυτά [τα παιδιά] να σκέφτονται ότι κάποιος άλλος μπορεί να αγαπήσει τη μαμά και τον μπαμπά. Τα παιδιά το εκτιμούν αυτό, έστω κι αν αντιδρούν στην αρχή. Γιατί αν η μαμά, για παράδειγμα, μείνει για πάντα μόνη, τα παιδιά θα καταλήξουν να κατηγορούν τον μπαμπά για τη μοναξιά της.
- Αυτό που σου έχει λείψει, είναι αυτό που δίνεις περισσότερο.
- Δεν μπορώ να ζήσω χωρίς εμένα. Να μου φέρομαι όπως φέρομαι σε αυτούς που αγαπώ περισσότερο.
- Δύο γεγονότα είναι απαραίτητα για να ερωτευτεί κανείς: 1) Ο άλλος πρέπει να έχει (ή να φαντάζομαι πως έχει) μια ιδιότητα ή ποιότητα που εγώ εκτιμώ υπερβολικά (έστω και μόνο εκείνη τη στιγμή): αισθητική, χρήματα, εξυπνάδα κλπ. 2) Για να ερωτευτώ, είναι απολύτως απαραίτητο να έχω ερωτική προδιάθεση. Αν αρνούμαστε να χάσουμε τον έλεγχο, δεν θα μας συμβεί να ερωτευτούμε.
- Γιατί θα πρέπει να σου αποδείξω ότι σε αγαπάω; Ας διαγράψουμε τη λέξη 'αποδεικνύω'. Ακούγεται απαίσια. Το σημαντικό σε μια διαπροσωπική σχέση δεν είναι να σου λέω ότι σ'αγαπάω, ούτε να στο αποδεικνύω με διάφορους τρόπους. Το σημαντικό είναι να νιώθεις εσύ ότι σ' αγαπάνε. Γι'αυτό προτείνω την επόμενη φορά που θα σου πει κάποιος 'σ' αγαπώ', η απάντησή σου  να είναι: 'το ξέρω'. Όταν παίρνει κανείς αυτή την απάντηση από τον άλλον, αισθάνεται πως το συναίσθημά του βρήκε στόχο.
-Αυτή η ιστορία, ότι αγαπάει κανείς μία φορά στη ζωή του και για πάντα, είναι ψέμα.Μπορεί κανείς ν' αγαπήσει κάποιον, αργότερα να πάψει να τον αγαπάει και μετά ν' αγαπήσει κάποιον άλλον.
- Η αντίληψη ότι διαθέτουμε ελευθερία επιλογής γίνεται το διαβατήριο για μια σχέση πιο ολοκληρωμένη και σοβαρή.  Τα σημεία σύμπνοιας με τον άλλον μάς συνδέουν και μας κάνουν ένα ενιαίο σύνολο, μια ενότητα. Προσοχή, όμως! Η ενότητα αυτή δεν είναι στατική, βρίσκεται σε διαρκή κίνηση και υπόκειται σε αλλαγές. Οι αλλαγές είναι συνεχείς κι είναι ακριβώς αυτό το γεγονός που δίνει νόημα στο ότι είμαστε ακόμη μαζί.
- Όταν βρίσκουμε κάποιον που μας δίνει ολόψυχα το δικαίωμα να είμαστε αυτοί που είμαστε, μεταμορφωνόμαστε ριζικά. Η αληθινή αγάπη δεν είναι παρά η επιθυμία να βοηθάς τον άλλον να είναι αυτός που είναι.

Και για επίλογο:
- Θα πρέπει να προχωράμε διορθώνοντας το δρομολόγιο κάθε φορά που η δική μας εμπειρία διαπιστώνει κάποιο λάθος του χαρτογράφου. Μόνο έτσι θα φτάσουμε στην κορυφή.
Είθε να συναντηθούμε εκεί.
Θα σημαίνει πως θα έχετε φτάσει.
Θα σημαίνει πως κι εγώ θα τα έχω καταφέρει.            J. Bukay

Σχέσεις και anti-virus

Πώς εξηγείται αυτό (;): όσο πιο κοντά ο Άλλος, τόσο πιο μεγάλη η έλλειψή του. Όσο πιο πολύ τον έχω, τόσο πιο πολύ τον επιθυμώ. Μπορεί και να σχετίζεται με 'παιδικό άγχος αποχωρισμού' ή με 'τύπο αγχώδους προσκόλλησης' και άλλα ψυχαναλυτικά παρόμοια.
Εγώ, όμως, το λέω 'μου είσαι απαραίτητος'. Με μια προϋπόθεση όμως: να υπάρχει συναισθηματική ανταλλαγή, μοίρασμα. Να είναι win-win game.
Πάντως αυτή η παραδοχή είναι και παραδοχή της ευαλωτότητάς σου, ένα άνοιγμα 'κερκόπορτας' που άπαξ και γίνει, δεν μπορείς να την ξανακλείσεις.

Πρέπει να έχεις τον νου σου να μην ανοίξει αυτή η πόρτα;

Τα life style περιοδικά, όσον αφορά τις σχέσεις, δίνουν σαφείς guidelines. Οι σχέσεις είναι ... πόλεμος και ως τέτοιες χρειάζονται τακτική. Η ασφαλέστερη είναι να τον/την κάνεις να σε θεωρήσει τρόπαιο. Ο κατάλογος των Do's και Don'ts είναι μακρύς.
Σκέφτομαι ότι τακτική είχε ο ... Νικηταράς και ήταν Τουρκοφάγος. Χρειάζεται να είμαστε... οπλαρχηγοί απέναντι στους αγαπημένους μας;

Χρειάζεται να δείχνουμε την ευαλωτότητά μας;
Ευαλωτότητα σημαίνει γίνομαι διαφανής, κρυστάλλινος, και γι' αυτό εύθραυστος. Δεν υπάρχει όμως άλλος τρόπος για να κάνεις 'log in' στις σχέσεις. Σ'αυτό το software πρέπει να μπεις χωρίς antivirus.

Κι αν έχεις χαμογελάσει με κάποιο -α από αυτά τα σκίτσα, δεν το χρειάζεσαι το antivirus.

.

Με αφορμή μια κουβέντα, μια ημερίδα, τη ... Φωτεινή και τον Shakespeare

Μιλώντας με αγαπημένο πρόσωπο για "σχέσεις", φυσιολογικές και πετυχημένες, μη φυσιολογικές και αποτυχημένες, η κουβέντα κατέληξε στην άποψη: μια καλή, μακροχρόνια σχέση, καταλήγει σε γάμο και παιδιά, γιατί εμπιστεύεσαι τον άλλο/την άλλη.

Εν πολλοίς, ίσως είναι έτσι. 

Όμως, τι θα πει "έχω εμπιστοσύνη ότι θα γίνεις καλή μητέρα ή καλός πατέρας"; Από τι διαμορφώνεται η εμπιστοσύνη που ... εναποθέτω σ' έναν άνθρωπο; Υπάρχει σωστή και λανθασμένη -και άρα εξαπατημένη- εμπιστοσύνη;

Και, κυρίως, τι σημαίνει είμαι καλή μητέρα/καλός πατέρας;

"Εμπιστοσύνη" σύμφωνα με το λεξικό: η πίστη στην αξιοπιστία, την ικανότητα και την αξία κάποιου. Το πράγμα όμως πάει αλυσιδωτά: πίστη = η βεβαιότητα για μια αλήθεια, άσχετα αν αυτή η βεβαιότητα είναι λανθασμένη ή όχι.

Άρα, την εμπιστοσύνη μου τη στηρίζω στις βεβαιότητές μου που μπορεί να είναι λανθασμένες, αν διαμορφώθηκαν με βάση δυσλειτουργικές πρώιμες εμπειρίες μου, ανώριμο αξιακό κώδικα, και πάει λέγοντας.

Τι σημαίνει "είμαι καλός γονιός"; Το ερώτημα γυρνούσε διαρκώς στο μυαλό μου και λόγω της συζήτησης και ενόψει της ημερίδας στο βιβλιοπωλείο ΑΡΜΟΣ με αφορμή την έκδοση του βιβλίου "Δύσκολες μητέρες" της T. Apter. 

(Μια άλλη ημερίδα θα μπορούσε να έχει τον τίτλο "Δύσκολοι πατέρες", "Δύσκολοι γονείς"). Σκέφτομαι ότι αυτοί οι άνθρωποι πάντως έγιναν γονείς, αφού "πέρασαν" τα test ... αξιοπιστίας. Κι όμως αποδείχτηκαν "δύσκολοι γονείς"...

Τι σημαίνει "είμαι δύσκολος γονιός"; Τι σημαίνει "είμαι καλός γονιός"; ...

Την απάντηση μου την έδωσε για μιαν ακόμη φορά η Φωτεινή Τσαλίκογλου στη συνέντευξή της στη LIFO. Δεν θα μεταφέρω αποσπάσματα -παρά μόνο ένα- γιατί πρέπει κανείς να την απολαύσει ολόκληρη: 

'Ιδανική είναι για μένα η μάνα που αγαπά να αγαπά το παιδί της. Που έχει περιέργεια να γνωρίσει ένα παιδί που δεν της ανήκει... ένα άγνωστο παιδί. Τελεία. Τίποτε άλλο. Δίχως προϋποθέσεις, δίχως κρυφά ανταλλάγματα.'

Υπέροχο. Αλλά εγώ θα το επεκτείνω: Ποιότητα μάνας έχει οποιαδήποτε γυναίκα, οποιοσδήποτε άνθρωπος μπορεί να αγαπήσει ένα γνωστό-άγνωστο παιδί. Ποιότητα μάνας έχεις όταν είσαι giver, όχι taker.

Αυτό το κείμενο το γράφω για όλους -γυναίκες και άντρες- που δεν πέρασαν ακόμη (ή ίσως να μην περάσουν, αλλά ποτέ δεν ξέρεις ...) τα test αξιοπιστίας.
Ο Shakespeare πάντως έχει μια ατάκα που μου απαντάει (κι ελπίζω ότι απαντάει και σε άλλους/ες) και με κάνει να μην θέλω να πω τίποτε άλλο: 

"Υπάρχουν πολλά περισσότερα πράγματα, Οράτιε, μεταξύ γης και ουρανού, από αυτά που η φαντασία σου μπορεί να συλλάβει"._

Ἱστορίης ἀπόδεξις

Από τη μια πνιγμένοι πρόσφυγες από τη Συρία. Από την άλλη σκοτωμένοι Ευρωπαίοι, παράπλευρη απώλεια του πολέμου στη Συρία. Μουσουλμάνοι οι μεν, Χριστιανοί -επί το πλείστον- οι δε. Ποιους να πρωτοπενθήσεις ...

Στην τράπεζα της θλίψης παίρνεις δελτίο προτεραιότητας; 
Η μια θλίψη είναι μεγαλύτερη από την άλλη; 
Η μια θλίψη ακυρώνει την άλλη; 
Για μένα, όχι. Ο πόνος είναι ίδιος,  γιατί είναι πόνος για τον άνθρωπο. 

Έχουν ειπωθεί πολλά για το πώς η Δύση η ίδια εξέθρεψε τους τζιχαντιστές και τη βία τους. 
Αυτή ακριβώς η σχέση της Δύσης με την Ανατολή, και ειδικά της Ευρώπης με τη Συρία, μού έφερε στο μυαλό το χωρίο του πατέρα της Ιστορίας όσον αφορά τις αιτίες εχθρότητας της Ελλάδας (άρα του δυτικού κόσμου) με την Ανατολή. Εκεί ο Ηρόδοτος κάνει λόγο για αρπαγές γυναικών πότε από τη μια και πότε από την άλλη πλευρά, που πυροδοτούσαν εμπόλεμες ενέργειες μεταξύ τους. Τέτοιου είδους ήταν η αρπαγή της Ευρώπης, κόρης του βασιλιά της Φοινίκης, Αγήνορα, από τον Δία μεταμορφωμένο σε ταύρο. 
Η ειρωνεία είναι ότι τμήμα της αρχαίας Φοινίκης ανήκει στη σημερινή Συρία...   

Κι αν αυτά λίγη σημασία έχουν, αυτό που μετράει είναι το πώς καταλήγει ο ιστορικός: 
Ηρ. Ιστ. 1.5.3-4 

ἐγὼ δὲ περὶ μὲν τούτων οὐκ ἔρχομαι ἐρέων ὡς οὕτω ἢ ἄλλως κως ταῦτα ἐγένετο [...]  

προβήσομαι ἐς τὸ πρόσω τοῦ λόγου, ὁμοίως σμικρὰ καὶ μεγάλα ἄστεα ἀνθρώπων ἐπεξιών. Τὰ γὰρ τὸ πάλαι μεγάλα ἦν, τὰ πολλὰ σμικρὰ αὐτῶν γέγονε.Τὰ δὲ ἐπ᾽ ἐμεῦ ἦν μεγάλα, 

πρότερον ἦν σμικρά.Τὴν ἀνθρωπηίην ὤν ἐπιστάμενος εὐδαιμονίην οὐδαμὰ ἐν τὠυτῷ 

μένουσαν,  ἐπιμνήσομαι ἀμφοτέρων ὁμοίως.

Λέει περίπου τα εξής:

Θα προχωρήσω την αφήγησή μου, εξετάζοντας ομοίως μικρές και μεγάλες πολιτείες. Κι αυτό, γιατί όσες ήταν σπουδαίες παλιά, οι περισσότερες έχουν γίνει ασήμαντες, ενώ όσες στην εποχή μου είναι σπουδαίες, πρωτύτερα ήταν ασήμαντες. Επειδή γνωρίζω καλά ότι η ανθρώπινη ευδαιμονία ποτέ δεν μένει αμετάβλητη, θα αναφερθώ σε όλες εξίσου.

Δίδαγμα πολιτικό, ηθικό, συναισθηματικό. Δίδαγμα ανθρώπινο.

Η αρπαγή της Ευρώπης, N.N. Coypel

Αιολική γη (ή αλλιώς: τα μωρέλια μωρέ να σώσουμε!)

Κάνει τις διαδρομές της η σκέψη, ακόμη κι όταν αυτά που συμβαίνουν είναι σπαρακτικά, ακόμη κι αν αυτό που απαιτείται είναι οι πράξεις.

Οι εικόνες προσφύγων που θαλασσοπνίγονται και μωρών που αναδύονται σαν άγγελοι από το Αιγαίο ή ... καταδύονται στα θαλάσσια βάθη ή στην άμμο της ακροθαλασσιάς, γεμίζουν τα Χρονολόγιά μας και κάποια δευτερόλεπτα του ... χρόνου μας, και ίσως αφυπνίζουν λίγο τη νανουρισμένη ανθρωπιά μας.

Αν και στην εποχή που περιγράφει ο Όμηρος οι αρετές του ιδανικού ήρωα συνοψίζονται στο δίπολο  ευγλωττία-δράση (μύθων τε ῥητήρ ἔργων τε πρηκτήρ, Ιλ. I 443), στις μέρες της προσφυγικής κρίσης που ζούμε, η δεύτερη αρετή είναι που έχει σημασία και που βλέπουμε να γίνεται πράξη από απλούς ανθρώπους που (μάλλον) απέχουν πολύ από το να έχουν ρητορική ικανότητα.

Κοινό στοιχείο αυτών των ανθρώπων που χωρίς δεύτερη σκέψη μού έρχονται στο μυαλό: η Λέσβος.

Ο παπα-Στρατής που άνοιξε την Αγκαλιά του πολύ πριν η κρίση πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, οι γιαγιάδες που κανακεύουν το προσφυγόπουλο για να φάει, ο ψαράς που θαλασσοπνίγεται για να σώσει τα "μωρέλια", είναι άνθρωποι αυτής της γης. 

Αυτό το νησί με τους ανθρώπους του, σε αυτή τη συγκυρία, μού θυμίζει την περιγραφή του Βενέζη για τη "γλύκα" του νησιού, που ακόμη και τα άγρια κύματα ξαφνιάζονται βλέποντας τα ήρεμα και γαλήνια βουνά της Λέσβου και "μιλούν" στην απέναντι μικρασιατική ακτή για το θαύμα του Αιγαίου.

 Αιολική γη

Κεφάλαιο πρώτο

Κιμιντένια

Όταν παραμέρισαν τα κύματα του Αιγαίου κι άρχισαν ν' αναδύονται απ' το βυθό τα βουνά της Λέσβου υγρά, στιλπνά και γαλήνια, τα κύματα είδαν ξαφνιασμένα το νησί, το νέο τους φίλο. Ήταν συνηθισμένα να ταξιδεύουν απ' τα μέρη του Κρητικού πελάγου και να σβήνουν στις ακρογιαλιές της Ανατολής, και ό,τι ξέρανε από στεριά ήταν σκληρά βουνά, κοφτοί θεόρατοι βράχοι, γη από κίτρινη πέτρα. Τούτο δω, με το νέο νησί, ήταν κάτι άλλο - ω, πόσο διαφορετικό! Γι' αυτό είπαν τα κύματα:

«Ας πάμε το μήνυμα στην πιο κοντινή γη, στη γη της Αιολίδας. Ας της πούμε για το νησί, τη νέα γη που έδεσε το φως με τη γαλήνη, για τη γραμμή και την κίνηση του που είναι τόσο ήμερη σα να έχει μέσα της τη σιωπή, ας της πούμε για το θαύμα του Αιγαίου!»

Ήρθαν τα κύματα και φέραν το μήνυμα του πελάγου στην αιολική ακτή. Ήρθαν και άλλα κύματα, κι άλλα - όλα τα κύματα. Όλα λέγαν για το παιχνίδι της γραμμής του νησιού, για το παιχνίδι της αρμονίας και της σιωπής.

Τ' άκουσαν την πρώτη μέρα τα σκληρά βουνά της Ανατολής και μείνανε αδιάφορα. Τ' άκουσαν και την άλλη, και πάλι δεν ταράχτηκαν. Όμως όταν το κακό παράγινε και κάθε στιγμή άλλο δεν ακούγανε παρά τη βουή του πελάγου να τους λέει για το θαύμα, τα βουνά παράτησαν την αταραξία τους και, περίεργα, σκύψανε πάνω απ' τα κύματα να δουν το νησί του Αιγαίου. Ζηλέψανε την αρμονία του και είπαν:

«Ας κάμουμε κ' εμείς έναν τόπο γαλήνης στη γη της Αιολίδας, που να 'ναι σαν το νησί!»

Παραμερίσανε τότε τα βουνά, τραβήχτηκαν στο βάθος, κι ο τόπος που άφησαν έγινε ο τόπος της Γαλήνης.

Τα βουνά κείνα της Ανατολής τα λένε Κιμιντένια.

Μακάρι τα κύματα, αντί να ξεβράζουν ανθρώπινα κορμιά, να καταλαγιάσουν μπροστά στα βουνά της Λέσβου για μιαν ακόμη φορά. Ας γίνει το νησί -κι όλη η Ελλάδα- γι' αυτούς τους ανθρώπους η γη "που έδεσε το φως με τη γαλήνη" και την ελπίδα.

Το παραμύθιασμα, το παραμύθι κι η παραμυθία

Είναι η ζωή πολλαπλάσιο της ετυμολογίας; Βεβαίως!


Τρεις λέξεις. Μία, κοινή ρίζα. Διαφορετική ψυχική επενέργεια.

Παραμύθιασμα: < παραμυθιάζω = μιλώ σε κάποιον προσπαθώντας να τον πείσω για κάτι, να τον καταφέρω ή να τον εξαπατήσω / δημιουργία ψεύτικων προσδοκιών. Παράγωγη λ. το παραμυθάς = ψεύτης

Παραμύθι: (μεταξύ άλλων σημασιών) = κατάσταση ιδανική, ονειρική

Παραμυθία: παρηγοριά, ανακούφιση


Χθες, στο Λύκειο του Αριστοτέλη, με την πρωτοβουλία των Atenistas, Διάλογοι στο Λύκειον του Αριστοτέλη, έζησα το παραμύθι και την παραμυθία.

Παραμύθι και παραμυθία ήταν να περπατάς στον ίδιο χώρο που πάνω του πάτησαν τα βήματα του Δασκάλου τον 4ο αι. π.Χ., να αισθάνεσαι την "τομή στο σώμα της πόλης, που ανασαίνει επίμονα, κάτω απ' όσους περνούν και κοιτούν μονάχα μπροστά", όπως είπε ο αρχαιολόγος Κ. Πασχαλίδης.
Παραμύθι και παραμυθία ήταν, ακόμη, το "να ταξιδεύεις σε άγνωστες πτυχές της πόλης γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν", όπως προσπάθησε με πολλή επιτυχία να κάνει ο Ε. Σκιαδάς, δημοσιογράφος και ιστορικός, μέσω της διερεύνησης της ονοματοθεσίας οδών και συνοικιών της πόλης.

Παραμυθία ήταν ν' ακούς τη Φ. Τσαλίκογλου να μιλάει για την απώλεια και το πένθος, για τον "βιασμό" που συνιστά η απόκρυψή τους σε μία εποχή που μας θέλει διαρκώς χαρούμενους, "νηπενθείς" και "αλεξίθυμους", για την ανάγκη να ενσωματώσεις αρχικά την απώλεια και ύστερα να πορευθείς χέρι-χέρι με τη ζωή.

Παραμύθι ήταν ν' ακούς τον Τ. Μιχαηλίδη να "συνδιαλέγεται" με τους Ίωνες φιλοσόφους για το σύμπαν, το χάος, τη "φιλότητα" και το "νείκος" (συγχωρήστε μου την οξεία ελλείψει γραμματοσειράς αρχαίων ελληνικών), για τη μεταστοιχείωση, τη μετατροπή δηλ. ενός χημικού στοιχείου σε κάποιο άλλο.

Η αλήθεια είναι ότι τη μεταστοιχείωση δεν την πολυκατάλαβα επιστημονικά. Την ένιωσα όμως...
Το παραμύθιασμα επιστρέφει εκεί απ' όπου εκπορεύτηκε. Εγώ ευτυχώς το μεταστοιχείωσα σε παραμυθία! 
"Κι απ΄την ανάποδη φοριέται η φαντασία και σ' όλα τα μεγέθη της", λέει ο Ελύτης. Κι αυτό είναι ευζωΐα, λέω εγώ. De profundis.


Υ.Γ. Το έτυμον είναι ωραίο να το αναζητούμε όχι μόνο στις λέξεις μα και στις σχέσεις. Για το πρώτο διαβάζουμε λεξικά, για το δεύτερο ... ψυχές. Με μια προϋπόθεση: να μην είμαστε συναισθηματικά αναλφάβητοι.