Ἱστορίης ἀπόδεξις

Από τη μια πνιγμένοι πρόσφυγες από τη Συρία. Από την άλλη σκοτωμένοι Ευρωπαίοι, παράπλευρη απώλεια του πολέμου στη Συρία. Μουσουλμάνοι οι μεν, Χριστιανοί -επί το πλείστον- οι δε. Ποιους να πρωτοπενθήσεις ...

Στην τράπεζα της θλίψης παίρνεις δελτίο προτεραιότητας; 
Η μια θλίψη είναι μεγαλύτερη από την άλλη; 
Η μια θλίψη ακυρώνει την άλλη; 
Για μένα, όχι. Ο πόνος είναι ίδιος,  γιατί είναι πόνος για τον άνθρωπο. 

Έχουν ειπωθεί πολλά για το πώς η Δύση η ίδια εξέθρεψε τους τζιχαντιστές και τη βία τους. 
Αυτή ακριβώς η σχέση της Δύσης με την Ανατολή, και ειδικά της Ευρώπης με τη Συρία, μού έφερε στο μυαλό το χωρίο του πατέρα της Ιστορίας όσον αφορά τις αιτίες εχθρότητας της Ελλάδας (άρα του δυτικού κόσμου) με την Ανατολή. Εκεί ο Ηρόδοτος κάνει λόγο για αρπαγές γυναικών πότε από τη μια και πότε από την άλλη πλευρά, που πυροδοτούσαν εμπόλεμες ενέργειες μεταξύ τους. Τέτοιου είδους ήταν η αρπαγή της Ευρώπης, κόρης του βασιλιά της Φοινίκης, Αγήνορα, από τον Δία μεταμορφωμένο σε ταύρο. 
Η ειρωνεία είναι ότι τμήμα της αρχαίας Φοινίκης ανήκει στη σημερινή Συρία...   

Κι αν αυτά λίγη σημασία έχουν, αυτό που μετράει είναι το πώς καταλήγει ο ιστορικός: 
Ηρ. Ιστ. 1.5.3-4 

ἐγὼ δὲ περὶ μὲν τούτων οὐκ ἔρχομαι ἐρέων ὡς οὕτω ἢ ἄλλως κως ταῦτα ἐγένετο [...]  

προβήσομαι ἐς τὸ πρόσω τοῦ λόγου, ὁμοίως σμικρὰ καὶ μεγάλα ἄστεα ἀνθρώπων ἐπεξιών. Τὰ γὰρ τὸ πάλαι μεγάλα ἦν, τὰ πολλὰ σμικρὰ αὐτῶν γέγονε.Τὰ δὲ ἐπ᾽ ἐμεῦ ἦν μεγάλα, 

πρότερον ἦν σμικρά.Τὴν ἀνθρωπηίην ὤν ἐπιστάμενος εὐδαιμονίην οὐδαμὰ ἐν τὠυτῷ 

μένουσαν,  ἐπιμνήσομαι ἀμφοτέρων ὁμοίως.

Λέει περίπου τα εξής:

Θα προχωρήσω την αφήγησή μου, εξετάζοντας ομοίως μικρές και μεγάλες πολιτείες. Κι αυτό, γιατί όσες ήταν σπουδαίες παλιά, οι περισσότερες έχουν γίνει ασήμαντες, ενώ όσες στην εποχή μου είναι σπουδαίες, πρωτύτερα ήταν ασήμαντες. Επειδή γνωρίζω καλά ότι η ανθρώπινη ευδαιμονία ποτέ δεν μένει αμετάβλητη, θα αναφερθώ σε όλες εξίσου.

Δίδαγμα πολιτικό, ηθικό, συναισθηματικό. Δίδαγμα ανθρώπινο.

Η αρπαγή της Ευρώπης, N.N. Coypel

Αιολική γη (ή αλλιώς: τα μωρέλια μωρέ να σώσουμε!)

Κάνει τις διαδρομές της η σκέψη, ακόμη κι όταν αυτά που συμβαίνουν είναι σπαρακτικά, ακόμη κι αν αυτό που απαιτείται είναι οι πράξεις.

Οι εικόνες προσφύγων που θαλασσοπνίγονται και μωρών που αναδύονται σαν άγγελοι από το Αιγαίο ή ... καταδύονται στα θαλάσσια βάθη ή στην άμμο της ακροθαλασσιάς, γεμίζουν τα Χρονολόγιά μας και κάποια δευτερόλεπτα του ... χρόνου μας, και ίσως αφυπνίζουν λίγο τη νανουρισμένη ανθρωπιά μας.

Αν και στην εποχή που περιγράφει ο Όμηρος οι αρετές του ιδανικού ήρωα συνοψίζονται στο δίπολο  ευγλωττία-δράση (μύθων τε ῥητήρ ἔργων τε πρηκτήρ, Ιλ. I 443), στις μέρες της προσφυγικής κρίσης που ζούμε, η δεύτερη αρετή είναι που έχει σημασία και που βλέπουμε να γίνεται πράξη από απλούς ανθρώπους που (μάλλον) απέχουν πολύ από το να έχουν ρητορική ικανότητα.

Κοινό στοιχείο αυτών των ανθρώπων που χωρίς δεύτερη σκέψη μού έρχονται στο μυαλό: η Λέσβος.

Ο παπα-Στρατής που άνοιξε την Αγκαλιά του πολύ πριν η κρίση πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, οι γιαγιάδες που κανακεύουν το προσφυγόπουλο για να φάει, ο ψαράς που θαλασσοπνίγεται για να σώσει τα "μωρέλια", είναι άνθρωποι αυτής της γης. 

Αυτό το νησί με τους ανθρώπους του, σε αυτή τη συγκυρία, μού θυμίζει την περιγραφή του Βενέζη για τη "γλύκα" του νησιού, που ακόμη και τα άγρια κύματα ξαφνιάζονται βλέποντας τα ήρεμα και γαλήνια βουνά της Λέσβου και "μιλούν" στην απέναντι μικρασιατική ακτή για το θαύμα του Αιγαίου.

 Αιολική γη

Κεφάλαιο πρώτο

Κιμιντένια

Όταν παραμέρισαν τα κύματα του Αιγαίου κι άρχισαν ν' αναδύονται απ' το βυθό τα βουνά της Λέσβου υγρά, στιλπνά και γαλήνια, τα κύματα είδαν ξαφνιασμένα το νησί, το νέο τους φίλο. Ήταν συνηθισμένα να ταξιδεύουν απ' τα μέρη του Κρητικού πελάγου και να σβήνουν στις ακρογιαλιές της Ανατολής, και ό,τι ξέρανε από στεριά ήταν σκληρά βουνά, κοφτοί θεόρατοι βράχοι, γη από κίτρινη πέτρα. Τούτο δω, με το νέο νησί, ήταν κάτι άλλο - ω, πόσο διαφορετικό! Γι' αυτό είπαν τα κύματα:

«Ας πάμε το μήνυμα στην πιο κοντινή γη, στη γη της Αιολίδας. Ας της πούμε για το νησί, τη νέα γη που έδεσε το φως με τη γαλήνη, για τη γραμμή και την κίνηση του που είναι τόσο ήμερη σα να έχει μέσα της τη σιωπή, ας της πούμε για το θαύμα του Αιγαίου!»

Ήρθαν τα κύματα και φέραν το μήνυμα του πελάγου στην αιολική ακτή. Ήρθαν και άλλα κύματα, κι άλλα - όλα τα κύματα. Όλα λέγαν για το παιχνίδι της γραμμής του νησιού, για το παιχνίδι της αρμονίας και της σιωπής.

Τ' άκουσαν την πρώτη μέρα τα σκληρά βουνά της Ανατολής και μείνανε αδιάφορα. Τ' άκουσαν και την άλλη, και πάλι δεν ταράχτηκαν. Όμως όταν το κακό παράγινε και κάθε στιγμή άλλο δεν ακούγανε παρά τη βουή του πελάγου να τους λέει για το θαύμα, τα βουνά παράτησαν την αταραξία τους και, περίεργα, σκύψανε πάνω απ' τα κύματα να δουν το νησί του Αιγαίου. Ζηλέψανε την αρμονία του και είπαν:

«Ας κάμουμε κ' εμείς έναν τόπο γαλήνης στη γη της Αιολίδας, που να 'ναι σαν το νησί!»

Παραμερίσανε τότε τα βουνά, τραβήχτηκαν στο βάθος, κι ο τόπος που άφησαν έγινε ο τόπος της Γαλήνης.

Τα βουνά κείνα της Ανατολής τα λένε Κιμιντένια.

Μακάρι τα κύματα, αντί να ξεβράζουν ανθρώπινα κορμιά, να καταλαγιάσουν μπροστά στα βουνά της Λέσβου για μιαν ακόμη φορά. Ας γίνει το νησί -κι όλη η Ελλάδα- γι' αυτούς τους ανθρώπους η γη "που έδεσε το φως με τη γαλήνη" και την ελπίδα.

Το παραμύθιασμα, το παραμύθι κι η παραμυθία

Είναι η ζωή πολλαπλάσιο της ετυμολογίας; Βεβαίως!


Τρεις λέξεις. Μία, κοινή ρίζα. Διαφορετική ψυχική επενέργεια.

Παραμύθιασμα: < παραμυθιάζω = μιλώ σε κάποιον προσπαθώντας να τον πείσω για κάτι, να τον καταφέρω ή να τον εξαπατήσω / δημιουργία ψεύτικων προσδοκιών. Παράγωγη λ. το παραμυθάς = ψεύτης

Παραμύθι: (μεταξύ άλλων σημασιών) = κατάσταση ιδανική, ονειρική

Παραμυθία: παρηγοριά, ανακούφιση


Χθες, στο Λύκειο του Αριστοτέλη, με την πρωτοβουλία των Atenistas, Διάλογοι στο Λύκειον του Αριστοτέλη, έζησα το παραμύθι και την παραμυθία.

Παραμύθι και παραμυθία ήταν να περπατάς στον ίδιο χώρο που πάνω του πάτησαν τα βήματα του Δασκάλου τον 4ο αι. π.Χ., να αισθάνεσαι την "τομή στο σώμα της πόλης, που ανασαίνει επίμονα, κάτω απ' όσους περνούν και κοιτούν μονάχα μπροστά", όπως είπε ο αρχαιολόγος Κ. Πασχαλίδης.
Παραμύθι και παραμυθία ήταν, ακόμη, το "να ταξιδεύεις σε άγνωστες πτυχές της πόλης γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν", όπως προσπάθησε με πολλή επιτυχία να κάνει ο Ε. Σκιαδάς, δημοσιογράφος και ιστορικός, μέσω της διερεύνησης της ονοματοθεσίας οδών και συνοικιών της πόλης.

Παραμυθία ήταν ν' ακούς τη Φ. Τσαλίκογλου να μιλάει για την απώλεια και το πένθος, για τον "βιασμό" που συνιστά η απόκρυψή τους σε μία εποχή που μας θέλει διαρκώς χαρούμενους, "νηπενθείς" και "αλεξίθυμους", για την ανάγκη να ενσωματώσεις αρχικά την απώλεια και ύστερα να πορευθείς χέρι-χέρι με τη ζωή.

Παραμύθι ήταν ν' ακούς τον Τ. Μιχαηλίδη να "συνδιαλέγεται" με τους Ίωνες φιλοσόφους για το σύμπαν, το χάος, τη "φιλότητα" και το "νείκος" (συγχωρήστε μου την οξεία ελλείψει γραμματοσειράς αρχαίων ελληνικών), για τη μεταστοιχείωση, τη μετατροπή δηλ. ενός χημικού στοιχείου σε κάποιο άλλο.

Η αλήθεια είναι ότι τη μεταστοιχείωση δεν την πολυκατάλαβα επιστημονικά. Την ένιωσα όμως...
Το παραμύθιασμα επιστρέφει εκεί απ' όπου εκπορεύτηκε. Εγώ ευτυχώς το μεταστοιχείωσα σε παραμυθία! 
"Κι απ΄την ανάποδη φοριέται η φαντασία και σ' όλα τα μεγέθη της", λέει ο Ελύτης. Κι αυτό είναι ευζωΐα, λέω εγώ. De profundis.


Υ.Γ. Το έτυμον είναι ωραίο να το αναζητούμε όχι μόνο στις λέξεις μα και στις σχέσεις. Για το πρώτο διαβάζουμε λεξικά, για το δεύτερο ... ψυχές. Με μια προϋπόθεση: να μην είμαστε συναισθηματικά αναλφάβητοι.

Γιατί τα χέρια είναι για να χαϊδεύουν, όχι να τιμωρούν!

Τα βιβλία ψυχολογίας για το ευρύ κοινό, τύπου Δεκαλόγου "do" και "don't", μπορεί να είναι από αφελή και ανιαρά έως επικίνδυνα. Επικίνδυνα στην περίπτωση που κάποιος, ο οποίος χρήζει ψυχολογικής βοήθειας επί του πρακτέου, πιστέψει ότι θα αυτοθεραπευτεί με την ανάγνωσή τους. 

Δύο βιβλία, όμως, που, μολονότι απευθύνονται και σε μη ειδικούς, χαρακτηρίζονται από επιστημονική πληρότητα συνδυασμένη με απλότητα, είναι τα εξής (αγαπημένα μου): Το σώμα δεν ψεύδεται ποτέ, της Alice Miller, και Ο Ευαίσθητος εαυτός, του Boris Cyrulnik.

Η Miller, ψυχαναλύτρια διεθνούς αναγνώρισης, αποδίδει την αιτία της κατάθλιψης, των εθισμών και όλων των δυσλειτουργιών των ενηλίκων στη μνήμη του σώματος που έχει κακοποιηθεί. Το σώμα διατηρεί ακέραιη την ανάμνηση της κακομεταχείρισης που δέχτηκε και, αν δεν διαχειριστούμε την προσωπική μας (επώδυνη) ιστορία, μας στέλνει προειδοποιητικά σημάδια με τη μορφή ασθενειών - σωματικών ή ψυχικών.

Ο Cyrulnik, κορυφαίος ψυχίατρος, μελετά τις επιπτώσεις του τραύματος - σωματικού ή/και ψυχικού - τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, με προεκτάσεις κοινωνικοπολιτικές. Είναι ενδιαφέρον π.χ. να ληφθεί υπόψη ότι ο Χίτλερ που αιματοκύλισε την ανθρωπότητα ήταν ένα κακοποιημένο παιδί. 

Είναι, όμως, ελπιδοφόρο ότι "όσοι αρνούνται να μείνουν αιχμάλωτοι μιας τραυματικής ρήξης οφείλουν να απαλλαγούν από αυτή για να επανέλθουν στη ζωή. [...] Η Μονρόε δεν γνώρισε τη στοργή στην παιδική της ηλικία. Δεν μπόρεσε να αποδράσει. Ο Χ. Κ. Άντερσεν, αντιθέτως, μπόρεσε να ξαναζωντανέψει". 
[Τα παραπάνω τα άντλησα από τα εισαγωγικά στο μεταφρασμένο βιβλίο σχόλια της Φ. Τσαλίκογλου].

Άρα, το τραύμα μπορούμε να το διαχειριστούμε και να το ξεπεράσουμε, αρκεί να "συνδιαλεχθούμε" μαζί του.

Μακάρι, όμως, να μην υπάρχουν τραυματισμένα παιδιά. 

Ένα υπέροχο video για την ανάγκη της τρυφερής και γεμάτης αποδοχή σχέσης που χρειάζονται τα παιδιά (και όλοι μας ανεξαρτήτως ηλικίας, θα έλεγα εγώ) βρήκα εδώ https://www.facebook.com/theatromathia?fref=ts και το κοινοποιώ:

https://video-mxp1-1.xx.fbcdn.net/hvideo-xap1/v/t42.1790-2/1188037_498879043533203_52317_n.mp4?efg=eyJybHIiOjUxNiwicmxhIjo1MTIsInZlbmNvZGVfdGFnIjoibGVnYWN5X3NkIn0%3D&rl=516&vabr=287&oh=96b9ebed0a71573ca379c9ad01ea3112&oe=55F5E29E

For our well being ... People have the power!

I was dreamin' in my dreamin'  

Of an aspect bright and fair   

And my sleepin' it was broken

But my dream it lingered near

In the form of shinin' valleys

Where the pure air recognized   

Oh, and my senses newly opened

And I awakened to the cry        

And the people have the power

To redeem the work of fools    

From the meek the graces shower

It's decreed the people rule

People have the power  

              

Vengeful aspects became suspect

And bending low as if to hear

Well, and the armies ceased advancin'   

Because the people had their ear   

And the shepherds and the soldiers

And they laid among the stars

Exchanging visions, layin' arms  

To waste in the dust

In the form of shinin' valleys         

Where the pure air recognized     

And my senses newly opened           

And I awakened to the cry

People have the power

Where there were deserts,   

I saw fountains            

                     

Like cream the waters rise

And we strolled there together   

With none to laugh or criticize    

There is no leopard and the lamb

And lay together truly bound    

                                             

Well I was hopin' in my hopin'

To recall what I had found

Well I was dreamin' in my dreamin'

God knows a pure view

As I lay down into my sleepin'

And I commit my dream with you      

People have the power

The power to dream, to rule

To wrestle the earth from fools

But it's decreed the people rule

Listen, I believe everythin' we dream   

Can come to pass through our union    

We can turn the world around       

We can turn the earth's revolution    

We have the power

People have the power

The power to dream, to rule

To wrestle the earth from fools

But it's decreed the people rule

We have the power

We have the power

People have the power

We have the power

Ὡς χαρίεν ὁ ἄνρωπος, ὅταν ἄνθρωπος ᾖ

"Η ανθρωπότητα εκβράστηκε στην ακρογιαλιά"  

και μετράμε τις ενοχές μας και τις αντοχές μας, όσο βλέπουμε παιδιά να ξεβράζονται σαν ψαράκια στην ακροθαλασσιά.

Είναι οξύμωρο η ελπίδα να συνοδοιπορεί με τη δυστυχία... Κι όμως, όσο η ανθρωπότητα θα εκβράζεται στην ακρογιαλιά, θα υπάρχει το Ρέικιαβικ, το Μόναχο και η Καλλονή της Λέσβου.

Μόνο ο παπα-Στρατής δεν θα υπάρχει. Θα είναι σε κάποια ΑΓΚΑΛΙΑ. Σίγουρα.

Εμείς σώσαμε (ή βρήκαμε) κανέναν άνθρωπο σήμερα;

Ο σκύλος στην Αρχαία Ελλάδα είχε σεβαστή θέση στην καθημερινή ζωή των προγόνων μας και υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτισμού μας, όπως δείχνουν οι αναρίθμητες αναφορές που γίνονται για το σκύλο στα έργα τους, την τέχνη τους, τους μύθους και τις ιστορίες τους.

To γνωστό και συγκινητικό περιστατικό του θανάτου του σκύλου του Οδυσσέα, Άργου, τη στιγμή που αναγνωρίζει τον αφέντη του ντυμένο ζητιάνο, όταν αυτός γύρισε μετά από 10 έτη απουσίας, περιγράφει μια συντροφική σχέση μοναδική που μας  έχει συγκινήσει από παιδιά.

Ο Αιλιανός και ο Πολυδεύκης αναφέρουν παραδείγματα για ταφές σκύλων ή για σκύλους που ακολούθησαν το αφεντικό τους στον θάνατο αρνούμενοι τον αποχωρισμό.

Μια μαρτυρία αφορά στον κωμικό ποιητή Εύπολι, ο οποίος πέθανε στην Αίγινα και επάνω στον τάφο του πέθανε ο πιστός του σκύλος.

Μια άλλη κάνει λόγο για τον σκύλο του Ξανθίππου. Μετά τη νίκη των Περσών στις Θερμοπύλες και υπό την απειλή αυτοί να εισβάλουν στην Αθήνα, οι Αθηναίοι έφυγαν για τη γειτονική Σαλαμίνα. Ανάμεσά τους ήταν και ο στρατηγός Ξάνθιππος, ο πατέρας του περίφημου πολιτικού Περικλή. Ο Ξάνθιππος είχε έναν αφοσιωμένο σκύλο. Όταν ο σκύλος είδε την οικογένεια του Ξάνθιππου να φεύγει, τους ακολούθησε και καθώς δεν υπήρχε χώρος για ζώα στο πλοίο το πιστό σκυλί ακολούθησε το πλοίο κολυμπώντας! Μόλις ο σκύλος έφτασε στο νησί, έπεσε εξαντλημένος στην άμμο κι αφού κούνησε την ουρά του στο αφεντικό του για τελευταία φορά, ξεψύχησε. Ο Ξάνθιππος έθαψε το σκύλο του στο σημείο όπου πέθανε και από τότε το μέρος ονομάστηκε Κυνὸς Σῆμα [ο τάφος του σκύλου]. Έτσι, στη Σαλαμίνα, ανάμεσα στους τάφους των ηρωικών Σαλαμινομάχων, υπάρχει και ο τάφος ενός ηρωικού σκυλιού.

Ο σκύλος αποτέλεσε επίσης έμπνευση για την ίδρυση της φιλοσοφικής σχολής του Κυνισμού. Οι Κυνικοί φιλόσοφοι γύριζαν στους δρόμους των Αθηνών μιμούμενοι τη ζωή των σκύλων. Ο γνωστός Κυνικός φιλόσοφος Διογένης περιφερόταν στο κέντρο των Αθηνών κρατώντας ένα φανάρι και έχοντας συντροφιά ένα σκύλο, φωνάζοντας «άνθρωπο ζητώ».

Άνθρωπο ζητούν και τα αδέσποτα σκυλάκια για να επιβιώσουν. Όμως η αντίχαρη που προσφέρουν στη χάρη που τους δίνεται, όταν υιοθετηθούν, είναι πολύ μεγαλύτερη. Η συναισθηματική σωτηρία του ανθρώπου που θα αναλάβει την ευθύνη ενός ζώου δεν ξεπληρώνεται με τις εκατοντάδες κονσέρβες που θα το ταΐσει. Τα λέει πολύ ωραία η Janine Allen στο 'Εσωσα έναν άνθρωπο σήμερα [σε μετάφραση του Καταφυγίου Αδέποτων Ζώων]: "Όπως προχωρούσε στον διάδρομο κοιτώντας μέσα στα κλουβιά με λαχτάρα, οι ματιές μας συναντήθηκαν. Αισθάνθηκα αμέσως ότι είχε ανάγκη και ήξερα ότι έπρεπε να την βοηθήσω. [...] Τρυφερά δάχτυλα μού χάιδεψαν τον λαιμό, αποζητούσε την συντροφιά με λαχτάρα. Ένα δάκρυ κύλησε στο μάγουλό της και σήκωσα το μπροστινό μου πόδι να την διαβεβαιώσω ότι όλα θα πήγαιναν καλά".

Εμείς σώσαμε (ή βρήκαμε) κανέναν άνθρωπο σήμερα;